Thở và Thiền

Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Tôi mang đến với Thiền hết sức trễ. Trước đó, trong thời điểm hai mươi tuổi tôi cũng đều có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy nhất Hạnh… tuy thế đọc để biết, để sở hữu kiến thức chũm thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái nào đấy huyền bí xa vời, có phần như mê tín dị đoan nên chỉ có thể “kính nhi viễn chi”.

Bạn đang xem: Bác sĩ đỗ hồng ngọc

*

Bs Đỗ Hồng Ngọc. QM sưu tầm

Tôi là một bác sĩ, hơn 12 năm làm ở cấp cho cứu khám đa khoa Nhi đồng Saigon, rồi hơn 20 năm phụ trách Trung tâm truyền thông media và giáo dục và đào tạo sức khỏe, thực hiện các chương trình quan tâm sức khỏe ban đầu (Primary Health Care), tham gia huấn luyện ở đại học Y, viết sách vở v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta cần đưa tôi đi cơ sở y tế để mổ sọ não cung cấp cứu bởi tai vươn lên là mạch huyết não. Từ thời điểm lơ mơ đến lúc tỉnh giấc dậy làm việc phòng hồi sức… ngoài ra tôi đã trải sang một cuộc… lưu lạc kỳ thú!

Khi bước đi được bên trên nền đất phần đa bước đầu tiên lẩm đẩm như 1 em bé, tôi thấy quả là một trong những phép lạ. Tôi quan sát tôi vào gương với dòng đầu trọc lóc mà lại thấy tức cười. Bạn bè trong ngành ai ai cũng thương mang lại thật nhiều thuốc. Tôi chọn cần sử dụng một máy duy nhất vị biết bệnh dịch mình cấp thiết chữa bằng thuốc cơ mà phải thay đổi cách sống, giải pháp nghĩ, bí quyết làm.

Phải tìm một tuyến đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi đọc lại trung ương Kinh “Quán Tự tại Bồ-tát hành thâm chén bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu con kiến ngũ uẫn giai không, độ tốt nhất thiết khổ ách…”. đa số câu tởm xưa mịt mờ hiện nay bỗng sáng sủa rõ quái lạ với tôi. đề xuất rồi. đề xuất tự tại thôi. Phải nhờ vào chính bản thân thôi.

Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa vẫn học tự mấy chục năm ngoái để tìm kiếm nhỏ đường mớ lạ và độc đáo này. Thì ra vẫn sẵn bao gồm một tuyến đường mà lâu nay tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho cái đó sanh, diệt trừ khổ ưu, thành công chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).

Con con đường độc tốt nhất ư? hoàn toàn có thể dẫn tới tịnh tâm ư? Còn muốn gì rộng khi ta đang sống trong 1 thời đại đầy “điên hòn đảo mộng tưởng”. Hoàn toàn có thể diệttrừ khổ ưu ư? Còn ao ước gì hơn khi ta đang sống một nếp sống đầy khổ đau cùng phiền muộn. Rồi còn thành công chánh trí nữa ư?… hoá ra cái“trí” của ta xưa nay chỉ là mẫu trí tích cóp, dòng “thức” của ta xưa nay chỉ là chiếc thức phân biệt, thị phi…

Thầy dung dịch chỉ chữa được dòng đau nhưng không trị được cái khổ, chỉ chữa trị được cái bệnh mà không trị được chiếc hoạn. Do vậy mà dù kỹ thuật y học ngày càng trở nên tân tiến với những thành tựu đáng ngạc nhiên nhưng cũng chỉ với manh mún với thiếu sót, lệch lạc, tình trạng tâm thần, tự tử, bạolực, bất an và các bệnh vì chưng hành vi lối sống gây ra như tim mạch, tè đường, phệ phì… cứ càng ngày phát triển! Thiền, phù hợp là một lốithoát?

*

“… cùng này các Tỳ-kheo, ra làm sao là tu tập nhập tức xuất tức niệm? Ở phía trên vị Tỳ- kheo đi cho gốc cây, hay phải đi đến khu nhà ở trống, ngồi kiếtgià, sườn lưng thẳng cùng trú niệm trước mặt. Chánh niệm vị ấy thở vô; chánh niệm vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy biết: “Tôi thở vô dài” giỏi thở radài, vị ấy biết: “Tôi thở ra dài” giỏi thở vô ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở vô ngắn” hay thở ra ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở ra ngắn”…(Anapanasatisutta, say mê Minh Châu dịch).

Với “kỹ thuật” thiền Anapanasati – Nhập tức xuất tức niệm, An-ban thủ ý hay “Quán niệm tương đối thở”- được dạy dỗ trong tởm Tứ niệm xứ(Satipathana): “con con đường độc nhất mang tới thanh tịnh cho việc đó sanh, diệt trừ khổ ưu, thành quả chánh trí…”, một phương pháp thiền căn bản,có đại lý khoa học, sinh y học, đem về sức khỏe, nâng cấp chất lượng cuộc sống thường ngày vừa là tuyến phố tâm linh, góp “thấy biết” Vô thường, Vôngã, Không, Duyên sinh, Thực tướng mạo vô tướng… mang lại “giải thoát cùng giải bay tri kiến” … chẳng phải hoàn hảo nhất sao?

Tôi vừa mày mò Anapanasati trong ghê sách vừa lục lọi lại cục bộ kiến thức y khoa của bản thân mình về cơ thể học, sinh lý học, sinh lý bệnh dịch họcvà cả mối quan hệ giữa thân cùng tâm, cơ chế hoạt động vui chơi của não cỗ v.v… rồi bao gồm kế hoạch lấn sân vào thiền tập, thực hành, sau thời điểm tham vấn một vàivị sư, thầy mà tôi tin tưởng, quý mến.

Có một sự độc nhất quán, xuyên suốt trong lời dạy dỗ thiền định của Phật, từ bỏ Tứ niệm xứ (Satipatthàna) tới Thân hành niệm (Kàyagatàsati), rồi Nhậptức xuất tức niệm (Ànàpànasati), đó là THỞ. Khiếp viết “Thở vào thì biết thở vào, thở ra thì biết thở ra. Thở vào lâu năm thì biết thở vàodài, thở ra ngắn thì biết thở ra ngắn…”. Bắt lại, là luôn luôn quán sát hơi thở, đặt niệm (Sati, nhớ, nghĩ) vào hơi thở. Chỉ bao gồm vậy. Cơ mà vô vàn. Mà“bất khả bốn nghì”!

Nhưng khi phát âm câu “Thở vào thì biết thở vào, thở ra thì biết thở ra…” có thể gây hiểu lầm ở đây, vị ai mà không biết thở cơ chứ! mới sinhra thì đã đề nghị thở rồi cơ mà! thế nhưng ở đây không hẳn là biết thở, nhưng mà là dìm thức được (recognize), ý thức rõ (realize), cảm nhận được(perceive) dòng sự thở, dòng hơi thở đã đến và sẽ đi ra.

Đó mới là vấn đề cốt lõi! dìm thức, ý thức, cảm nhận, ấy đó là niệm (nhớ), là quán (quan sát, suy tưởng) về việc thở, về tương đối thở. Nhờ kia màmột mặt, ta giải thoát trung khu ta khỏi hồ hết vướng mắc lăng xăng, một khía cạnh ta nhận ra ý nghĩa sâu sắc cuộc sống với từ đó, buông vứt bao nỗi sợ hãi toan, sợhãi của kiếp nhân sinh để có sức khỏe và hạnh phúc.

Dù call là Thiền (Việt) tốt Chan (Hoa), Zen ( Nhật)… thì cũng đông đảo có nguồn gốc từ Dhyana (Sanskrit) giỏi Jhanas (Pali). Theo ngữ nguyên thìJha là nhìn, là quán sát, là theo dõi với Ana là thở, hơi thở, là khí. Vậy, jhanas hay dhyana đó là “quán giáp hơi thở”, “nhận thức hơithở”. Vụ việc là tại sao và bí quyết nào để chỉ từ một việc có vẻ như rất giản 1-1 là quán gần kề hơi thở lại rất có thể dẫn cho tới tuệ giác, một sự đưa hóatừ “khí” mà thành “trí”?

*

Âu Mỹ mới đi sâu nghiên cứu về thiền chừng khoảng hơn nửa thay kỷ nay nhưng ngày này thiền vẫn được xem như là một phương pháp trị liệu hiệu quảtrong y học.

Trong thiền định, hành giả có thể giảm rộng 40% nhu cầu Oxy và giảm 1/2 nhịp thở. Thuở đầu các nhà công nghệ nghĩ rằng thiền cũng như giấc ngủ xuất xắc nghỉ ngơi tích cực, mà lại qua những nghiên cứu cho biết thiền không giống hẳn, thực sự là một trong trạng thái thức giấc giác, ở tại mức tiêu thụ nănglượng thấp độc nhất vô nhị tùy trình độ chuyên môn hành giả! Ở các hành giả thực hành thiền dài khoảng tầm 30-40 phút thấy nấc lactate trong động mạch giảm,phenylalanine tăng 20%, hoạt động hệ giao cảm giảm trên mặt phẳng da và nhịp tim cũng bớt đáng kể.

Về nội tiết, thấy sút cortisol (hormone chủ yếu của stress) với ACTH; TSH cũng giảm, trong những lúc đó arginine vasopressin, được xem như là có vaitrò trong học tập tập cùng trí lưu giữ lại ngày càng tăng đáng kể. Hiện tại ngày càng có khá nhiều nghiên cứu vãn về beta-endorphin, corticotropin, melatonin, DHEA,hứa hẹn lý giải cơ chế công dụng của thiền trên những mặt về y sinh học…

Hoạt động điện não trang bị EEG cho biết thêm thiền tất cả sự khác hoàn toàn với nghỉ với ngủ. Nhờ vào những hiện đại về nghệ thuật thăm dò tác dụng não bộ như PET(Positron Emission Tomography) và nhất là fMRI (functional Magnetic Resonance Imaging) đo lượng tưới ngày tiết não, cho thấy ở thiền trả một sốvùng não được tưới nhiều hơn thế nữa vùng khác, chứng tỏ thiền chưa phải là giấc ngủ, trái lại là 1 trong những trạng thái an tịnh tỉnh giấc giác (state of restful alertness). Điều này cho biết thiền giả chưa hẳn tiêu hao nhiều năng lượng cho các buổi giao lưu của vỏ não.

Các phân tích về sinh lý học trong thiền vẫn tồn tại đang tiếp diễn, tuy nhiên đã chứng tỏ được thiền có khả năng làm sút stress, bớt huyếtáp, chế tác sự sảng khoái… là nhân tố của sức khỏe, của chất lượng cuộc sống.

Thống kê của cơ quan bảo đảm y tế cho thấy thêm thiền góp giảm thời hạn nằm viện của người bị bệnh và sút số lần đi khám bệnh. Nghiên cứu và phân tích đối bệnh về đợt đau kinh niên, lo âu, trầm cảm, thiền làm giảm một nửa các triệu chứng tâm thần nói phổ biến và bớt 70% triệu chứng lo âu.

Một phân tích trên học sinh cấp 2 bao gồm thực tập thiền, cho thấy kết quả học tập xuất sắc hơn, có khả năng tập trung, gồm thói quen làm việc, cảithiện hành vi (xung đột, hung hãn), tăng lòng từ tín, kỹ năng hợp tác và quan hệ với người khác.

Thiền cũng giúp làm giảm cân, giảm khủng phì, nghiện thuốc lá, rượu và những chất ma túy nói chung. Đặc biệt, một nghiên cứu và phân tích đối triệu chứng ở 44bệnh viện cho biết thiền đã giúp làm sút sai sót trình độ chuyên môn y khoa cho 50%, mặt khác cũng làm sút 70% những vụ khiếu khiếu nại của bệnh dịch nhânđối với bệnh viện.

Trở lại cùng với thiền Anapanasati, câu hỏi đặt ra là tại sao quán gần kề hơi thở? Sao lại không lựa chọn các đối tượng người dùng khác để cửa hàng sát? thiệt ra “quánsát” gì rồi cũng được, từ bỏ hòn đá, viên sỏi, tới làn sóng, giờ gió, phân tử sương, ánh nắng … tuy nhiên quán gần kề hơi thở thì tiện nghi hơn, hiệu quảhơn mà không sợ phần lớn tai biến rất có thể có trong quá trình “hành thiền”.

Ngay cả trong cơ thể, tim đập khó khăn theo dõi, trọn vẹn ngoài ý muốn, cực nhọc can thiệp. Bao tử thì thao tác làm việc âm thầm, cũng khó khăn mà quan lại sát. Trừhơi thở! tương đối thở dễ quan ngay cạnh nhất vị nó nằm ở trước mũi mình, ngay bên dưới mắt mình!

Lúc nào cũng phải thở. Ở đâu cũng nên thở. Chiếc hay nữa là quán liền kề nó thì không có bất kì ai nhìn thấy, chỉ riêng ta biết với ta thôi!Mỗi phút lại đề xuất thở cả chục lần. Cơ hội mau thời điểm chậm, dịp ngắn dịp dài, thời gian phì phò lúc êm dịu.

Hơi thở lại khôn xiết nhạy với cảm xúc. Trước một cảnh đẹp, ta “nín thở”. Thời gian lo âu, ta hổn hển. Dịp sảng khoái ta lâng lâng. Dịp sợ hãi, hồihộp ta thở không ít kiểu khác nhau, muôn hình vạn trạng. Và nhờ này mà thấy vô thường. Nhờ này mà ta quán gần cạnh được dòng tâm ta

Thở lại đính thêm mật thiết với các chuyển động cơ bắp. Khi mệt, ta mệt “bở khá tai”, mệt nhọc đứt hơi, mệt không còn hơi; lúc khỏe, ta thở thanh thanh sảngkhoái! Nhờ này mà ta quán gần kề được loại thân ta. Khá thở chính là sợi dây nhạy bén nối kết giao với tâm.

Thở vừa ý thức, vừa vô thức. Như không đề xuất ta. Như ở bên cạnh ta. Như không có ta. Ở đó, một tâm trạng vô ngã, ko thời gian, không khônggian. Thở gắn với sự sống bị tiêu diệt của kiếp người. Còn sống còn thở, bị tiêu diệt hết thở, tắt thở, kết thúc thở. Đời người thực ra chỉ là… một khá thở!

Khi sinh ra em bé nhỏ khóc thét lên một tiếng thật lớn để hít mạnh không khí vào phổi nhằm rồi lúc lìa đời, cụ già lại thở hắt ra một cái, trảlại cho đời toàn bộ những gì sẽ vay mượn! thân hai lần thở vào thở ra kia là phần lớn đợt thở… lăn tăn giống như các làn sóng nhỏ, mà nối kết cáclàn sóng nhỏ lăn tăn này lại với nhau ta gồm cuộc rong nghịch trong cõi “Ta bà”!

Mỗi tương đối thở vào ra trung bình khoảng tầm 5-10 giây. Mỗi giây, trong khung người con fan đã có hằng trăm triệu tế bào hồng mong bị hủydiệt cùng hằng trăm triệu hồng ước khác được sản sinh. Quán tiếp giáp hơi thở vì thế ta tìm tòi sự sinh khử trong từng sát-na.

Xem thêm: Tổng Hợp Tài Liệu Học Corel, Tài Liệu Giáo Trình Học Corel Draw Chọn Lọc

Thở hoàn toàn có thể làm biến đổi tâm trạng, gửi hóa cảm xúc, hành vi ta nữa. Đang sôi giận mà lại kịp nhớ lại, quán sát sự thở của bản thân mình thì thấytức cười, bèn quên giận mà lại hơi thở được điều hòa quay trở về lúc nào không hay: điểm phấn khởi trên vỏ não đã biết thành dịch chuyển!

Nói không giống đi, ta rất có thể dùng bí quyết quán cạnh bên hơi thở nhằm tự kiểm soát cảm giác và hành động của mình. Quán liền kề hơi thở cũng hấp dẫn ta về bên hiệntại – không còn đắm bản thân vào kí vãng hay tương lai. Chính vì thở là thở trong hiện tại tại. Ở đây với bây giờ.